16.7.17

Μάριαμ Μιρζακχανί (Maryam Mirzakhani)

...έφυγε η βασίλισσα των μαθηματικών


Η Μάριαμ Μιρζακχανί (Maryam Mirzakhani), Ιρανή μαθηματικός, η πρώτη γυναίκα που κέρδισε το βραβείο Fields το 2014, το «βραβείο Νόμπελ» των μαθηματικών, η οποία πέθανε το περασμένο Σάββατο 15 Ιουλίου, σε ηλικία 40 ετών, στις ΗΠΑ, απο καρκίνο.

Γεννημένη το 1977, ήταν εξειδικευμένη στη γεωμετρία ασυνήθιστων σχημάτων. Είχε ανακαλύψει νέους τρόπους για τον υπολογισμό του όγκου των αντικειμένων με παραβολικές επιφάνειες (επιφάνεια Ρίμαν). Το έργο της, έχει εφαρμογές εκτός των μαθηματικών στη φυσική, τη κβαντομηχανική και άλλους κλάδους. Ήταν μέλος της Ακαδημία Επιστημών, της Αμερικανικής Ακαδημίας Τεχνών και Επιστημών, της Αμερικανικής Ακαδημίας Φιλοσοφίας, της Εθνική Ακαδημία Επιστημών!

Όταν ήταν παιδί, η  Μιρζακχανί, ονειρευόταν να γίνει συγγραφέας, αλλά η μανία των αριθμών και των εξισώσεων που την κατέλαβε στο λύκειο, δεν την Άφησε  ποτέ. Έφηβη, κέρδισε δύο διεθνείς Ολυμπιάδες στα μαθηματικά, το 1994 και το 1995, με άριστα.

Διατριβή αριστούργημα. Παρά του ότι το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν διακόψει τις διπλωματικές τους σχέσεις το 1980, η Μιρζακχανί πήγε στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ. Πήρε το διδακτορικό της το 2004. Με μία διατριβή «αριστούργημα» σύμφωνα με τα "Νέα του Stanford". Κατόπιν πήγε να διδάξει στο Πανεπιστήμιο Princeton, πριν ενταχθεί ως καθηγήτρια σε ηλικία 31 ετών (2008), στο Stanford όπου δίδασκε μέχρι το τέλος. 

Ο πρόεδρος του Stanford έγραψε ότι ήταν «φιλόδοξη, αποφασιστική και ατρόμητη, αντιμετωπίζοντας προβλήματα που άλλοι δεν ήθελαν ή δεν μπορούσαν, να αντιμετωπίσουν». Η μέθοδός της; να σχεδιάζει πρόχειρα σε μεγάλα φύλλα λευκού χαρτιού συμπληρώνοντάς τα με μαθηματικούς τύπους, πράγμα που έκανε την κόρη της να νομίζει οτι η “μαμά ζωγραφίζει”.

Παράπλευρες νίκες. Για τον θάνατό της οι περισσότερες ιρανικές εφημερίδες δημοσιεύσαν φωτογραφίες στη μνήμη της και παρά του ότι στο Ιράν, οι γυναίκες πρέπει να φορούν αυστηρά μαντίλα, δεν εγινε το ίδιο για την “βασίλισσα των μαθηματικών”. Ο ίδιος ο πρόεδρος της χώρας Χασάν Ρουχανί εξέφρασε την λύπη του δημοσιεύοντας, και αυτός επίσης, την φωτογραφία της Μιρζακχανί χωρίς μαντίλα.

Η ανάρτηση στο Instagram του Ιρανού προέδρου για την Μιρζακχανί

Επι τω έργω

26.2.17

Πανοπτικόν

Πανοπτικόν  (Panopticon)

Το Πανοπτικό είναι ένας τύπος κτιρίου-φυλακής που σχεδιάστηκε από τον Άγγλο ωφελιμιστή, φιλόσοφο κοινωνιολόγο Τ. Μπένθαμ το 1785.
Ωφελιμισμός (Utilitarianism) είναι ένα ηθικό ρεύμα που θεωρεί ότι η καλύτερη ενέργεια είναι αυτή που μεγιστοποιεί την κοινή ωφέλεια.

Το Πανοπτικό είναι αρχιτεκτονικό συγκρότημα που λειτουργεί σαν μηχανή στήριξης ενός είδους εξουσίας, ανεξάρτητης όμως από εκείνον που την ασκεί. Ο παρατηρητής βρίσκεται στο κέντρο ενός κύκλου του οποίου οι ακτίνες διέρχονται από το κέντρο των κελιών που βρίσκονται σε μία συγκεκριμένη περιφέρεια. Ο σχεδιαστής του υποστήριζε ότι η εξουσία πρέπει να είναι ορατή αλλά όχι ελέγξιμη. Οι χώροι (κελιά) των παρατηρούμενων (κρατουμένων) είναι έτσι κατασκευασμένα ώστε να βλέπουν διαρκώς το σημείο απ’ όπου παρακολουθούνται. Δεν είναι όμως σε θέση να γνωρίζουν αν πραγματικά συμβαίνει αυτό και πότε. Ο παρατηρούμενος γίνεται με αυτόν τον τρόπο η βάση της ίδιας του της καθυπόταξης, αναλαμβάνει δηλαδή ο ίδιος το έργο της εξουσίας και την κάνει μέρος της ίδιας του, της ύπαρξης.



Η υλοποίηση του μοντέλου. Το Presidio Modelo είναι ένα συγκρότημα φυλακών του τύπου Πανοπτικόν, που βρίσκεται στο Isla de la Juventud στην Κούβα. Χτίστηκε μεταξύ 1926 και 1931, από τον Gerardo Machado πρόεδρο της Κούβας στην διάρκεια του πολέμου Ανεξαρτησίας της Κούβας.
Presidio Modelo θεωρήθηκε το κατ’ εξοχή παράδειγμα αποτελεσματικής σχεδίασης “πανοπτικού”. Μέχρι οκτώ χιλιάδες κρατούμενοι μπορούσαν να παρακολουθούνται και να ελέγχονται με ελάχιστο προσωπικό. Το ενδιαφέρον είναι ότι ενώ οι αδελφοί Κάστρο, Φιντέλ και Ραούλ πέρασαν ένα ικανό διάστημα ως κρατούμενοι σ’ αυτό, βρήκαν την προσέγγιση επαρκώς αποτελεσματική, με αποτέλεσμα να την διατηρήσουν επ’ αρκετόν εν λειτουργία κατά την δικιά τους νέα διακυβέρνηση.


10.11.16

Αμερικανικές εκλογές και τα μοντέλα πρόβλεψης

Δεν έπεσαν όλοι έξω



O Donald Trump είναι ο νέος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών. Μέχρι την παραμονή των εκλογών, η πλειοψηφία των προβλέψεων με βάση τις δημοσκοπήσεις προέβλεπε μια καθαρή νίκη για το Δημοκρατικό υποψήφιο. 

Οι ακαδημαικοί John Antonakis, (Πανεπιστήμιο Λωζάννης) και Philippe Jacquart (EM Lyon Business School), ανέπτυξαν ενα θεωρητικό μοντέλο [με βάση ένός οικονομετρικού μοντέλου που αναπτύχθηκε από τον Ray C. Fair (Yale University)], το οποίο προέβλεψε ότι ο Donald Trump θα κερδίσει τις εκλογές. Αυτό το μοντέλο που βασίστηκε στα αποτελέσματα των τελευταίων εκατό ετών των αμερικανικών προεδρικών εκλογών δείχνει ότι: εάν οι οικονομικές συνθήκες δίνουν ένα σαφές θετικό μήνυμα, αυτό είναι αρκετό για την σωστή (θετική), πρόβλεψη του αποτελέσματος. Αν δηλαδή η οικονομία είναι καλή, το κυβερνών κόμμα θα επανεκλεγεί, αν όχι, το αντίπαλο κόμμα είναι αυτό που θα κερδίσει. Ωστόσο, όταν οι οικονομικές συνθήκες είναι δύσκολο να αποκρυπτογραφηθούν, είναι τότε τα χαρακτηριστικά των υποψηφίων και πιο συγκεκριμένα τα χαρίσματά τους, τα οποία υποδεικνύουν τη θετική έκβαση. Παρά το γεγονός ότι το χάρισμα αποδεικνύεται ότι είναι μια φευγαλέα ποιότητα, πολλές πειραματικές μελέτες έχουν δείξει ότι η ρητορική του υποψηφίου, τόσο ως προς την ουσία και τη μορφή, είναι στενά συνδεδεμένες με την πρόβλεψη.

Αν και η περίπτωση αυτών των συγκεκριμένων αμερικανικών εκλογών είναι ιδιαίτερη σε πολλά επίπεδα, είναι ενδιαφέρον να ιδωθεί το αποτέλεσμα μέσα από τις δύο πιο πάνω κατευθύνσεις. Πράγματι τα τελευταία στοιχεία για την οικονομία των ΗΠΑ δεν είναι τόσο καλά και αυτό δείχνει ότι συνηγορεί προς την πρόβλεψη του συγκεκριμένου μοντέλου. Χωρίς να παραβλέπεται επίσης και ενα σχετικό επικοινωνιακό προβάδισμα του νεοεκλεγέντος προέδρου.

 Μετά απο άρθρο του Jacquart P, Présidentielle américaine : le modèle qui prévoyait la victoire de Trump, www.theconversation.com (04.11.16)



29.9.16

Το Νόμπελ Γεωγραφίας του 2016

 Το φετινό Νόμπελ Γεωγραφίας (2016)


Η  Prix International de Géographie Vautrin Lud (Vautrin Lud Prize), γνωστό ως  Βραβείο Νόμπελ της Γεωγραφίας, επιβραβεύει το έργο και την έρευνα ενός γεωγράφου μεταξύ εκείνων που διακρίνονται μετά απο διαβούλευση ανάμεσα σε περισσότερους από εκατό ερευνητές σε όλο τον κόσμο. Απονέμεται από μια επιτροπή πέντε εμπειρογνωμόνων-σοφών στη διάρκεια του Διεθνούς Γεωγραφικού Συνεδρίου των Βοσγίων (Γαλλία).


Το φετινό βραβείο Prix Vautrin-Lud απονεμήθηκε στην Καθηγήτρια Maria Dolors Garcia Ramon 

Γεννήθηκε το 1943, είναι ομότιμη καθηγήτρια στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης και μέλος της Academia Europaea από το 1998. Τα ενδιαφέροντά της  είναι ποικίλα, εχει εργαστεί πάνω στην αγροτική γεωγραφία, την ιστορία της γεωγραφικής σκέψης, τον δημόσιο αστικο χώρο τη γεωγραφία των φύλων. Ήταν γραμματέας 1988-1996, στη ομάδα μελέτης για τα φύλα και τη γεωγραφία, και της Διεθνούς Γεωγραφικής Ένωσης (IGU). Είναι συγγραφέας ή συν-συγγραφέας πολυάριθμων βιβλίων και άρθρων σε αντικείμενα, όπως Mujer y agricultura en España : Trabajo, Género y Contexto regional (1994) ou Women of the European Union: the politics of work and daily life (1996), co-dirigé avec Janice Monk. Ξεκίνησε με ενα Μάστερ (MA) στη γεωγραφία στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας (Μπέρκλεϊ) το 1970, η καριέρα της έχει μεγάλο διεθνές άνοιγμα, στον αγγλόφωνο, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά κυρίως στον Λατινοαμερικό κόσμο.






Προηγούμενοι κάτοχοι του Prix Vautrin-Lud 

2015 : Edward Soja / États-Unis
2014 : Anne Buttimer / Irlande
2013 : Michael Batty / Royaume-Uni
2012 : Yi-Fu Tuan Chine / États-Unis
2011 : Antoine Bailly / Suisse
2010 : Denise Pumain / France
2009 : Terry McGee / Canada
2008 : Horacio Capel Sáez / Espagne 
2007 : Mike Goodchild / Royaume-Uni
2006 : Heinz Wanner / Suisse
2005 : Brian J. L. Berry / États-Unis
2004 : Philippe Pinchemel / France
2003 : Allen J. Scott / États-Unis
2002 : Bruno Messerli / Suisse
2001 : Sir Peter Hall / Royaume-Uni
2000 : Yves Lacoste / France
1999 : Ron J. Johnston / Royaume-Uni
1998 : Doreen Massey / Royaume-Uni
1997 : Jean-Bernard Racine / Suisse
1996 : Roger Brunet et Paul Claval / France
1995 : David Harvey Royaume-Uni
1994 : Milton Santos / Brésil
1993 : Peter Gould / États-Unis
1992 : Torsten Hägerstrand et Gilbert F. White / Suède et États-Unis
1991 : Peter Haggett / Royaume-Uni


25.9.16

Κλιματική αλλαγή


Σπεύσατε να μελετήσετε το φαινόμενο.
Εποχιακό είναι θα περάσει. 
Το χειμώνα, είναι στη μόδα τα γλυκά του κουταλιού.